Sjabbat in Jerusalem

Op mijn vrije dag passeerde ik tijdens mijn wandeling door het prachtige dorp Ein Kerem een gebouw dat een synagoge bleek te zijn. De deur stond open en ik was welkom om binnen te komen. Er druppelde later nog wat dames binnen. De een wat religieuzer dan de ander, dat wil zeggen een dame las mee met de gebeden, een ander bood mij thee aan, drie jonge vrouwen zwegen en babbelden afwisselend. We pasten met z’n zessen net in het voorportaal, de deur naar het lokaal waar de mannen bijeen waren stond open.
De gezongen gebeden deden mij erg denken aan de gezangen die ik de afgelopen week tijdens de gebedstijden overal in Hebron hoor weerklinken. Dat die melodieën en techniek van zingen zoveel eeuwen bewaard zijn gebleven in beide godsdiensten is opmerkelijk. Niet alleen de melodie, eerder “ chant” te noemen, maar ook de kleding en de gebruiken komen o zo overeen. Twee broedervolken in oorlog met elkaar en desalniettemin zo gelijk, wat een drama.
Later op de dag, terug in Jeruzalem, was ik getuige van de wekelijkse demonstratie van religieuzen tegen het autorijden op de sjabbat. Dit keer zag ik de politie in actie niet tegen palestijnen maar tegen religieuzen. De demonstratie was een waanzinnig gebeuren: een pleidooi voor de heiliging van de sjabbat, terug naar de vereniging van kerk en staat. Nu, uren later is de politie nog in de weer in de wijk Mea Shearim waar deze mensen wonen en waar ik vanuit mijn hotelkamer zicht op heb.
Het was geen feest om vanmiddag door deze wijk te lopen. Op de westbank voel ik mij veiliger dan te midden van deze fanatieke bevolkingsgroep. Te weten dat ik niet meetel als medemens maar alleen maar als ongelovige wordt gezien die op geen enkele wijze respect verdient gaf een unheimisch gevoel. Ik werd zelfs uitgescholden door kinderen, terwijl ik volgens hun regels gekleed was en geen foto’s nam, kortom hun zeden respecteerde. Inmiddels raast het verkeer weer en dat moet gezegd: het was wel heerlijk om dat een dagje niet te hebben hoeven aanhoren!

kennismaking met Sabeel

“Wij Palestijnse Christenen staan simpelweg niet op de agenda. Voor fundamentalistische christenen zijn we een sta-in-de-weg voor de vervulling van Gods beloften. Voor de vrijzinnige christenen zijn we een obstakel in de moeizame dialoog tussen christenen en joden.” Aan het woord is Jean Zaru in haar boek : Occupied with Nonviolence. Jean Zaru is afkomstig uit Ramallah en levenslange strijdster voor dialoog en verandering door middel van geweldloosheid.
Op de achtergrond: een prachtig wandtapijt gemaakt door haar schoonzus, Samia Zaru, in het ontmoetingscentrum van Sabeel in Jerusalem.
Elke donderdag komen christenen van verschillende denominaties daar bijeen, waaronder eappi-teamleden uit Jeruzalem.
Sabeel is opgericht om stem te geven aan de Palestijnse Christenen, een vredesbeweging die een rechtvaardige vrede nastreeft op basis van twee staten conform de bepalingen van het internationale recht en bestaande VN resoluties.

Het leed komt dichterbij

Hoe verschrikkelijk te beseffen dat op de plaats waar ik gisteren zelf nog door checkpoint 56 liep vandaag een Palestijnse man is neergeschoten.
Zelf was ik nog maar net vanmorgen in Jerusalem gearriveerd om mijn collega’s daar te bezoeken toen ik een telefoontje kreeg met de mededeling dat er een “incident” was in Tel Rumeida. Onmiddellijk ons team gebeld en hoor nu wat er gepasseerd is. Je hebt dan echt even het gevoel dat je naar “huis “ wil, “huis” is dan Hebron.
Nog maar zo kort ter plekke- 10 dagen- en al vergroeid met de mensen. Dat is natuurlijk niet voor niets. Je hoort en ziet al zoveel onnodig leed; ook ondergaan we zelf ook al de intimidaties doordat we reizen met openbaar vervoer en dezelfde onnodige vertragingen en ondervragingen ondergaan.
Zelf altijd punctueel besef ik nu dat ik niet meer overal op tijd kan zijn. Gisteren vroeg een Palestijn ons bij checkpoint 56 om nog even te blijven staan aangezien iemand hardhandig werd ondervraagd. We waren dus een half uur te laat op onze afspraak. Vandaag duurde de busrit langer omdat onze bus klem werd gereden door een patrouille en onze papieren extra werden gecontroleerd. Ze waren al een keer gecontroleerd bij het naderen van Jerusalem: iedereen moest uitstappen, zijn papieren laten zien terwijl de bus werd geïnspecteerd. Allemaal mensen die afspraken hebben en misschien alleen voor vandaag in de gelegenheid zijn de stad te bezoeken met een special permit. Want reizen is niet vanzelfsprekend.
Genant was het om gisteravond iemand te vertellen dat ik vandaag naar Jerusalem ging en pas daarna te beseffen dat zij er in geen jaren was geweest en er hoogstwaarschijnlijk in geen jaren zal komen……

Actievoeren met Ta'ayush

Gisteren zijn we met een groep actievoerders van Ta’ayush meegegaan naar een Palestijns bedoeïenen dorp in de heuvels ten zuiden van Hebron : Um Al Kher.
Met een paar armzalige tenten wonen de bedoeïenen in bezet gebied onder Israëlisch bestuur onder de rook van het settlement Karmel.
Ta’ayush is geboren in de roerige dagen van najaar 2000, het begin van de tweede intifada. Israëliërs die in actie kwamen tegen de volledige isolatie van de Palestijnse gebieden en begonnen met de organisatie van konvooien hulpgoederen.
Actievoeren zonder de belangen van Palestijnen te schaden kost de nodige creativiteit en bereidheid tot luisteren en overleg.
Tijdens deze actie werden de handen uit de mouwen gestoken om te helpen bij de vervanging van een zandweg, die als verbinding dient tussen twee groepen tenten.
Binnen de kortst mogelijke tijd was het leger aanwezig en later ook de Israëlische politie. De actievoerders werden gesommeerd te stoppen. Om de belangen van de bewoners van Um Al Kher niet te schaden werd gehoor gegeven aan de oproep.
De ervaring leert dat de bewoners het anders moeten ontgelden.
Helaas zijn de gebouwen die eerder deze zomer zijn neergezet ten behoeve van de dorpsbewoners al vernietigd. De bewoners worden gedoogd, maar hebben geen rechten en zeker niet om stenen gebouwen op te richten, net zo min als wegen.

Eerder op de dag was de actie gericht op bescherming bij het laten grazen van de kudden. Het is zomer en van ouds worden de kudden geweid op de heuveltoppen, zodat er voor de winter gras overblijft in de dalen. Heuveltoppen zijn echter tot verboden militaire zone verklaard. Om solidair te zijn met de moeilijkheden van deze herders gingen de actievoerders mee de heuveltoppen op. Elk uur grazen is meegenomen. Ze werden dit keer niet verjaagd.

Shuhada straat

De belangrijkste verkeersader in H2 is Shuhada straat. Deze loopt van oost naar west. Voorheen een en al bedrijvigheid, met de groente markt en de kippenmarkt en verschillende toeganswegen van en naar de Souk. Nu is de straat volledig afgesloten. Dit heeft een enorme economische impact op de oude stad.
Om een viertal settlements te beschermen die sinds 1979 in de oude stad zijn opgetrokken zijn er in totaal 89 blokkades opgericht in H2, waaronder een aantal op en rond Shuhada straat. Alleen joden kunnen er met hun auto rijden. Dat betekent dat honderden gezinnen alleen lopend water, gasflessen en alle goederen van en naar hun woonhuis kunnen vervoeren. Om van a naar b te komen moeten palestijnen meerdere malen hun identiteitspapieren tonen en hun tassen ter controle door elektronische poorten overleggen, vergelijkbaar met controles op schiphol. De controles kosten veel tijd en kunnen gebruikt worden als pesterij. Los van het feit dat de belangrijkste verkeersader- shuhada straat en omgeving- geheel afgesloten is. De palestijnen ervaren de maatregelen als bedoeld om hun weg te pesten uit de oude stad. Ze hebben er veel voor over om desalniettemin standvastig in hun huizen te blijven wonen.

op bezoek

Onderweg wandelend door de oude stad worden we uitgenodigd om een kijkje te nemen bij de familie Al Uwewe.
Vanaf het dak kunnen we zien hoe dicht ze wonen onder het wakend oog van de Israëlische militairen. De soldaten hebben als taak te waken over de veiligheid van de Israëlische settlers. Het settlement Avaraham Avino is direct naast het huis van de familie en de lampen die door het leger op het dak zijn geplaatst schijnen ’s nachts over hun huis. De familie, 13 personen, heeft geen privacy, maar erger is het dat ze ook niet veilig zijn. Ze hebben geweigerd hun huis te verkopen en daarmee de woede van de settlers over zich heen gehaald. In 2008 trof een molotov cocktail doel en brandde de bovenste verdieping uit, er werd een kind gedood.

rijk en arm

Als team wonen we in H1, het gedeelte van Hebron dat onder Palestijns bestuur staat. Het verschil in levensstandaard met H2 is levensgroot. Om de settlements te beschermen is er een enorme legermacht aanwezig in de oude stad onder Israëlisch bestuur, H2. De identiteitspapieren van de Palestijnen worden constant gecheckt.
Velen zijn de oude stad ontvlucht. Winkels zijn gesloten. Het busstation is dicht, de belangrijkste winkelstraat –Al Shuhadstreet- is “military zone”. Acht van de tien volwassen zijn zonder werk en 75% van de mensen leven onder de armoedegrens. Bedelende kinderen en wanhopige kraamhouders zijn schering en inslag.
Dit terwijl leven in H1 booming business lijkt. We spraken een Palestijn die sinds vier jaar in de VS woont, hij wist niet wat hij zag: Er woont lustig gebouwd, mooie villa’s verrijzen rondom. Helaas is dat niet alleen goed nieuws. In plaats van te investeren stoppen de mensen hun spaargeld in huizen. Immers de economie kan zo weer instorten. je bedrijf ben je kwijt, je huis heb je tenminste binnen.

hindernissen voor vrede

Vanmorgen stond een interview met Minister president Fayyad in de Ha’aratetz:
”The expansion of the Israeli settlements in the West Bank undermined the Palestinians' confidence in the peace process, Fayyad says.
"They see that 16 years after the Oslo agreement and six years after the road map, the settlements are still growing and Israel is ignoring its commitments. I believe in a two-state solution and stopping the settlements is the key to achieving that goal," he says.
Een bustocht door de buitenwijken van Oost-Jerusalem maakt al gauw duidelijk dat de bouwactiviteiten onverminderd doorgaan. In tegenstelling tot de religieus geïnspireerde kolonisten in Hebron gaat het hier om economisch geïnspireerde kolonisten. Huizen zijn verschrikkelijk duur in Jerusalem, in een settlement als het bestaande Ma’ale Adummim en het in aanbouw zijnde Har Homa-zie foto-zijn goede voorzieningen: goede verbindingen met jerusalem –de Israelis hebben hun eigen wegennet aangelegd waar de Palestijnen niet overheen mogen rijden- en goede scholen. Kortom op Palestijns grondgebied verrijzen hele voorsteden ver achter de groene lijn.

getuigenis van breaking the silence

Foto: website shovrimshtika.org
Aan het eind van zijn diensttijd, dienstplicht is drie jaar voor de Israëlische jongens, begon Jehuda Sja’oel te reflecteren. Hij stond op het punt weer terug te keren in de maatschappij. Op dat keerpunt zie je het verleden in een ander perspectief. Als soldaat kun je je het niet permitteren om na te denken. Je volgt opdrachten en struint van de ene taak in de andere. Met een stel kameraden begonnen ze te praten, foto’s te bekijken van de voorbije jaren en het idee ontstond om een tentoonstelling te organiseren. 7000 mensen, waaronder parlementariërs, de media en collegea soldaten bezochten de tentoonstelling in Tel Aviv. Het publiek was geschokt. Voor de soldaten was het hun eigen wereld. De beweging “Breaking the silence was geboren”.
Bezetting heeft consequenties, je gedraagt je als bezetter, je hebt andere doelstellingen dan in je burgerleven. Als soldaat kun je alleen overleven als je niet nadenkt over wat je aan het doen bent. Nadenken, conclusies trekken dat moet de politiek, maar wel op grond van feiten zoals ze zijn. Vandaar dat “Breaking the silence” geen politieke beweging is, maar een beweging die een spiegel wil voorhouden. Dit hebben we gedaan, willen we hiermee doorgaan?

Ontmoeting met bisschop Munib Younan

Het programma van EAPPI is in 2002 van start gegaan. Daarbij werd gehoor gegeven aan een oproep van de hoofden van de Palestijnse kerken: Kom over en help ons.

Bisschop Munib Younan van de Evangelische Lutherse Kerk in Israël en Jordanië ontving ons vandaag en deelde zijn hoop op gerechtigheid. Hij deelde met ons zijn overtuiging dat het hier in wezen gaat om een politiek conflict.
Vele eeuwen leven moslims, christenen en joden hier immers al samen op hetzelfde grondgebied. Hij uitte zijn zorg dat het conflict niet uitgroeit tot een conflict tussen moslims en joden.
Wij als christenen kunnen daarbij helpen door onze aanwezigheid en ons streven naar gerechtigheid onafhankelijk van religie.

Stille wake in Jerusalem

Als EAPPI’s namen we deel aan een sitlle wake die georganisseerd was door Rabbi’s for human rights.Vorige week maandag zijn de families Hanoun en al-Gawhi uit hun huis gezet, het betreft 53 personen. Zij woonden er al vanaf 1956, toen de Jordaniers het perceel aan UNWRA ter beschikking hebben gesteld ten behoeve van de Palestijnse vluchtelingen uit Israel.
Het hoofd van de familie heeft altijd geweigerd gehoor te geven aan een uitzettingsbevel. Hij heeft daarvoor al drie maanden in de gevangenis gezeten. De familie heeft een procedure gevoerd en verloren. Nu, nadat de laatste beslissing is gevallen, blijkt dat de “eigendomspapieren” die de settler beweging hadden overgelegd uit de tijd van de Ottomaanse overheersing, vals waren. De zaak is gesloten en de uitzetting heeft plaats gevonden. Ze wonen nu op straat tegenover hun oude huis dat inmiddels door settlers in bezit is genomen.

Toen de stoet zich begaf richting het huis van een ander gezin bedreigd met uitzetting in dezelfde wijk werd Rabbi Arik Ascherman, het gezicht van de beweging, gearresteerd en meegevoerd.

vervolg kennismaking

Een bezoek aan enkele families die wonen direct onder Tel Rumeidea Settlement.
Eerst door Checkpoint 56, vervolgens de route die we met de schookinderen gaan lopen. en dan op kort bezoek bij twee gezinnen.
Ook naar hun huis is de route afgesloten, alles moet te voet worden vervoerd.
Olijfbomen in de tuin zijn verbrand, de kinderen worden als ze spelen met stenen bekogeld. Diezelfde ochtend was een settler met geweer door het prive domein van Jamir gerend. Jamir, 16 jaar, belde de politie, die schermde de settler af zodat Jamir geen foto's kon maken. Er is geen proces verbaal opgemaakt. Dit soort gebeurtenissen zijn schering en inslag, de poort van de achtertuin mag niet worden afgesloten en alle settlers hebben vrije toegang tot hun tuin.

Vannacht geslapen bij een familie in Susiya, voorheen woonden ze in grotten, die zijn opgeblazen, nu wonen ze in tenten en weiden hun schapen in de omgeving. Ook daar is een settlement gebouwd in 1982. Op het land van de schaapherders. Dagelijks worden ze weggejaagd. Van de moeder van Mohammed is zelfs tijdens haar slaap de tent in brand gestoken. Allemaal verhalen, wordt vervolgd.

eerste kennismaking

Na een korte voorbereiding in Jerusalem zijn we met ons team vertrokken naar onze standplaats Hebron. We maakten een wandeling door de oude stad, waarbij we veelvuldig door iedereen met een "ahlan wa sahlaan", welkom, begroet. Ook een eerste onderdompeling in de frustratie: gesloten marktkramen waar voorheen elk winkeltje geopend was en afval dat over de koopwaar naar beneden wordt gestort. Mooie stoffen waren net voor ons overgoten door water van bovenaf. Boven de smalle steeg zijn een aantal onvriendelijke Israelische families gaan wonen. Helaas hebben ze geen respect voor hun buren en erger: door vijandigheden willen ze de bewoners verdrijven.

Een eerste kennismaking ook met een gezin dat vlak buiten de oude stad woont onder de rand van het sttlement Kiryat Arba. Twee leden van het gezin, vluchtelingen uit Israel die in 1952 hun huis bouwden in Wadi al-Hussein, werden neergeschoten door gewapende kolonisten die vlak boven hen zijn komen wonen in het settlement, tijdens ongeregeldheden. Het duurde drie uur voordat de ambulance ter plekke was. De weg naar hun wijk is sinds kort afgesloten. Er is geen waterleiding, alles moet te voet worden vervoerd.

eerste kennismaking teamleden

De teamleden druppelen het land binnen, we bezochten vanmiddag het hoofdkantoor in Jerusalem, morgen krijgen we een introductie, donderdag een eerste kennismaking met wonen en werken in Hebron. Op de foto onder:

Geroid uit Ierland en Michael, een in Duitsland woonachtige Amerikaan en ikzelf voor het kantoor in Jerusalem,boven ons volledige team in Hebron met Sophia uit Zweden.

Over de stad Hebron

In 1967 ging de stad Hebron over van Jordaanse in Israëlische handen. Al spoedig verrees de joods nederzetting Kiryat Arba aan de Noord-Oost zijde van de stad en vanaf 1980 hebben een aantal joodse gezinnen zich in de oude stad gevestigd op plekken waar ze van ouds meenden recht op te hebben.
Bij de Oslo akkoorden in 1993 is overeengekomen dat het Israëlische leger zich terugtrekt uit 80% van de stad. Vanaf 1997 is aan de Westzijde -H1- de Palestijnse autoriteit verantwoordelijk bestuur, de oude stad –H2- is onder Israëlisch bestuur gebleven. Het leven van alledag voor de 40.000 Palestijnse bewoners gaat met heel veel moeilijkheden gepaard.
2000 soldaten moeten de veiligheid van 500 Israelische settlers garanderen.
Na Jerusalem is Hebron de tweede grote stad in de West Bank. In totaal wonen er 170.000 mensen. Het appartement van ons team is in H1.